Sojuszniczy układ obronny

Austriacko-niemiecki układ sojuszniczy miał formalnie charakter obronny, przewidywał wzajemną pomoc wojskową w wypadku zaata­kowania przez Rosję jednego z sojuszników. A kto w razie konfliktu miał rozstrzygnąć, która strona zaatakowała pierwsza? Skoro wojna najprawdopodobniej mogła wybuchnąć wskutek jakichś konfliktów austriacko-rosyjskich z powodu Półwyspu Bałkań­skiego, nikt inny tylko rząd niemiecki decydowałby o napiętnowaniu napastnika. Inaczej mówiąc, sam on mógł decydować o zaistnieniu casus foederis, a więc rozstrzygać kwestię wojny z Rosją. Decyzję Niemcy podjęłyby oczywiście w zależności od stosunku sił i własnych interesów. Rząd niemiecki mógł według własnej woli nadać układowi charakter agresywny. Niemcy mogły zaatakować Francję, a gdyby Rosja stanęła w jej obronie, Niemcy otrzymałyby pomoc Austro-Wę- gier. Nowy sojusz był więc pośrednio wymierzony również przeciw Francji. Pakt austriacko-niemiecki stał się wkrótce podstawą agresyw­nego bloku militarnego, któremu przewodziły Niemcy, i spowodował niezliczone komplikacje międzynarodowe. W ostatecznych swych kon­sekwencjach sojusz ten przyczynił się do rozpętania pierwszej wojny światowej w 1914 r. Sojusz austriacko-niemiecki dał początek koalicjom wojskowym, które później stanęły przeciwko sobie w pierwszej wojnie światowej. Inicjatywa utworzenia bloków wojennych należała do klas panujących cesarstwa niemieckiego, ale Niemcy za sojusz z Austro-Węgrami za­płaciły drogo, choć nie od razu, lecz dopiero na początku lat dziewięć­dziesiątych. Pakt przeciw Rosji doprowadził w końcu do załamania się polityki Bismarcka, której głównym celem była izolacja Francji. Na­stępstwem sojuszu austriacko-niemieckiego było przymierze między Rosją i Francją.