Pogorszenie stosunków

Austro-niemiecki układ sojuszniczy przyjęty został w zasadzie w sformułowaniu Andrassyego. Pierwszy artykuł umowy brzmiał: „W wypadku gdyby jedno z dwu cesarstw, wbrew nadziei i szczeremu pragnieniu obu wysokich układających się stron, zostało zaatakowane przez Rosję, obie wysokie układające się strony zobowiązane są przyjść sobie wzajemnie z pomocą z całą siłą zbrojną swych krajów i dopóty nie zawierać pokoju, dopóki nie zostanie osiągnięte wspólne i obopólne porozumienie". Gdyby napaści dopuściła się nie Rosja, lecz jakieś inne państwo, obie strony przyrzekały sobie zachowanie tylko życzliwej neu­tralności. Gdyby zaś do napastnika przyłączyła się Rosja, wówczas mo­cy nabierał artykuł pierwszy i każda z układających się stron zobowią­zana była przystąpić do wojny po stronie swego sojusznika. Układ miał pozostać tajny, m.in. dlatego, że Andrassy obawiał się poważnej opo- zyzji w parlamencie austriackim. Układ wymierzony swym ostrzem przeciw Rosji wzburzył do głębi Wilhelma. Aby złamać opór kajzera, Bismarck po powrocie z Wiednia, 26 września, zwołał pruską Radę Ministrów i otrzymał od swoich kole­gów zgodę na kolektywną dymisję, gdyby sojusz z Austrią nie został zawarty. Koniec końców cesarz ustąpił: 7 października układ został pod­pisany w Wiedniu przez hrabiego Andrassy i niemieckiego ambasadora księcia Reussa. Po podpisaniu układu Bismarck zredagował projekt listu kajzera do cara, chcąc jakoś wyjaśnić Aleksandrowi II swoją wizytę w Wiedniu.